صدای تقتق و ضربه هنگام حرکت آسانسور
صدای تقتق و ضربه هنگام حرکت آسانسور یکی از رایجترین انواع صدای نامتعارف آسانسور است که معمولاً در لحظه شروع حرکت یا هنگام توقف شنیده میشود. این صدا میتواند نشانهای از وجود مشکل در اجزای هدایتکننده کابین باشد. بهعنوان مثال، لق بودن کفشکهای کابین یا وزنه تعادل یکی از مهمترین دلایل ایجاد صدای تقتق است. کفشکها که نقش هدایت کابین روی ریل را دارند، در صورت شل شدن یا تنظیم نبودن، باعث ایجاد ضربههای کوچک و صدای ناگهانی در هنگام حرکت میشوند. علاوه بر این، ساییدگی ریلها نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر است؛ ریلهایی که بهمرور کارکرد دچار خوردگی یا آسیب شدهاند، باعث برخورد نامنظم کفشکها و در نتیجه تولید صدای تقتق خواهند شد.
از سوی دیگر، برخی قطعات مکانیکی دیگر نیز میتوانند در بروز این صدا نقش داشته باشند. خرابی یا خشک شدن رولربیرینگها باعث ایجاد ضربههای متوالی و صدای ناخوشایند در مسیر حرکت کابین میشود. همچنین در مواردی که کابین یا وزنه تعادل بهطور غیر استاندارد نصب شده باشد یا تنظیمات آنها دقیق نباشد، نیروهای نامتعادل در مسیر حرکت ایجاد شده و این موضوع به تولید صدای ضربهای و تقتق میانجامد. در مجموع، این دسته از صداها نشانهای از اشکالات مکانیکی مهم هستند و نیاز به بررسی دقیق توسط سرویسکار متخصص دارند تا از بروز خرابیهای جدیتر جلوگیری شود.
صدای جیغ، زوزه یا سوت مانند
این نوع صدای نامتعارف آسانسور معمولاً از موتور، ریل یا سیمبکسلها شنیده میشود و حس ناهنجاری بیشتری ایجاد میکند.
1.کمبود روغن یا روغنکاری نامناسب ریلها
ریل خشک باعث سایش شدید و ایجاد صدای جیغمانند میشود. این مشکل از شایعترین علل زوزه در آسانسور است.
2. خرابی موتور یا گیربکس
موتور آسانسور اگر یاتاقانهایش دچار مشکل شوند، صدای سوت یا زوزه ایجاد میکند. همچنین کمبود روغن در گیربکس، صدایی مانند ناله یا زوزه پیوسته تولید میکند.
3.کشیدگی سیمبکسل
وقتی بافت سیمبکسل آسیب ببیند یا کشش آن از حد استاندارد خارج شود، صداهای جیغ و اصطکاکی از آن شنیده میشود.
4.خرابی فلکه اصلی یا فلکه هرزگرد
فلکهها اگر تاب برداشته باشند یا بلبرینگهایشان خراب شود، با چرخش ایجاد صدای غیرعادی میکنند.
این نوع صداها از خطرناکترین دسته صداهای آسانسور هستند و باید فوراً بررسی شوند.
صدای ساییدگی یا خشخش
صدای ساییدگی یا خشخش در آسانسور معمولاً ناشی از تماس غیرطبیعی و نامناسب دو قطعه با یکدیگر است و یکی از نشانههای مهم فرسودگی یا نقص مکانیکی به شمار میرود. یکی از رایجترین دلایل این صدا، ساییدگی کفشکها است. کفشکها اگر از جنس نامرغوب باشند یا بهموقع تعویض نشوند، مستقیماً با ریل درگیر شده و صدای خشخش ایجاد میکنند. علاوه بر این، کج شدن ریلها نیز میتواند باعث ایجاد صدا شود؛ ریلها ممکن است بر اثر ضربه، نصب غیر استاندارد یا نشست ساختمان دچار تاببرداشتگی شوند و حرکت کابین را ناصاف کنند.
همچنین، خرابی سیمبکسلها از دیگر دلایل مهم صدای خشخش است. اگر رشتههای سیمبکسل پاره یا آسیب ببینند، هنگام حرکت کابین بهطور نامنظم روی فلکه لغزش پیدا کرده و صدا تولید میکنند. علاوه بر این، در سیستمهای ایمنی آسانسور، پایان یافتن روغن پاراشوت یا سفت شدن فنرها میتواند باعث ایجاد تنش خشک و صداهای ناهنجار شود. بنابراین، شنیدن این نوع صداها نشاندهنده نیاز به بررسی دقیق، سرویس و تعویض به موقع قطعات مکانیکی است تا از مشکلات بزرگتر و هزینههای اضافی جلوگیری شود.
صدای لرزش یا ارتعاش هنگام حرکت کابین
وقتی کابین آسانسور همراه با لرزش حرکت کند، اغلب صدایی شبیه به وزوز یا تقتقهای پیاپی شنیده میشود.
1. بالانس نبودن کابین و وزنه
لرزش در اثر نامتوازن بودن کابین و وزنه تعادل از شایعترین علتهاست.
2.خرابی ضربهگیرها
در پایین چاهک، ضربهگیرهایی قرار دارد که حرکت را نرم میکنند. خرابی آنها لرزش و صدا ایجاد میکند.
3.بد تنظیم بودن تابلو فرمان
در برخی موارد، تنظیم نبودن فرکانس، سرعت یا ترمز الکتریکی باعث لرزش و صدا میشود.
صدای کوبش شدید هنگام توقف
صدای کوبش شدید هنگام توقف آسانسور یکی از صداهای نامتعارف مهم است که معمولاً در پایان مسیر یا هنگام رسیدن کابین به طبقه شنیده میشود. یکی از دلایل اصلی این صدا، تنظیم نبودن ترمز موتور است. وقتی ترمز بهموقع عمل نکند، کابین بهطور ناگهانی سرعت خود را کاهش میدهد و ضربه نهایی به شدت افزایش مییابد، که علاوه بر صدا، میتواند به قطعات مکانیکی آسیب برساند.
علاوه بر ترمز، خرابی لیمیتسوئیچها نیز میتواند باعث کوبش شود. سیستم توقف خودکار اگر بهدرستی کار نکند، کابین ممکن است دیرتر یا زودتر از محل درست متوقف شود و در نتیجه ضربه شدید تولید شود. همچنین خرابی سیستم پاراشوت یکی دیگر از عوامل ایجاد ضربههای ناگهانی است؛ در این حالت کابین بهصورت ناگهانی کند میشود و ضربه شدیدی ایجاد میکند که نیاز به بررسی و تعمیر فوری دارد تا از بروز خطر برای کاربران جلوگیری شود.
صدای درب آسانسور
دربها از منابع اصلی ایجاد صدای نامتعارف آسانسور هستند.
1.صدای ساییدگی درب طبقات
اگر ریل درب یا کفشکهای آن خراب شود، صدای ساییدگی هنگام باز و بسته شدن شنیده میشود.
2.صدای ضربه هنگام بستهشدن درب
موتور درب (DC یا AC) اگر تنظیم نباشد، درب با شدت بسته میشود و ضربه ایجاد میکند.
3. صدای تقتق هنگام باز شدن
موتور درب اگر چرخدندههایش فرسوده شده باشد، چنین صداهایی ایجاد میکند.
4.خشک بودن ریلها
خشکی ریل، چرخدنده و غلطکها صدای برخورد و کشش ایجاد میکند.
صدای موتورخانه
صدای موتورخانه آسانسور از مهمترین نشانههایی است که نباید نادیده گرفته شود، زیرا بسیاری از مشکلات اصلی آسانسور از همین بخش شروع میشوند. در برخی موارد، صدای نامتعارف تنها در موتورخانه شنیده میشود؛ اما این صداها همچنان میتوانند نشاندهنده بروز ایراد در قطعات اصلی باشند. یکی از رایجترین صداها، صدای لرزش موتور است که معمولاً به دلیل نصب نامناسب موتور روی پایه یا شل شدن پیچهای نگهدارنده ایجاد میشود. علاوه بر آن، گیربکس آسانسور نیز یکی از منابع اصلی زوزه و نالههای پیوسته است؛ کمبود روغن یا ساییدگی دندهها معمولاً علت این صداهاست و در صورت بیتوجهی ممکن است به خرابی جدی گیربکس منجر شود.
از دیگر منابع صدای نامتعارف در موتورخانه میتوان به تابلو فرمان اشاره کرد. تابلو فرمان ممکن است به دلیل خرابی رلهها، کنتاکتورها، فن خنککننده یا نوسانات ولتاژ صداهای اضافی تولید کند که نشاندهنده نیاز به سرویس تخصصی است. همچنین در برخی آسانسورها هنگام شروع حرکت، صدای ضربه یا کوبش موتور شنیده میشود که معمولاً ناشی از ضعف خازن، خرابی سیمپیچ یا ناهماهنگی ولتاژ ورودی است. چنین ضربههایی علاوه بر تولید صدا، میتوانند به مرور باعث آسیبدیدگی موتور شوند. به همین دلیل، بررسی دقیق صداهای موتورخانه اهمیت زیادی در تشخیص بهموقع مشکلات و جلوگیری از خرابیهای بزرگتر دارد.
چگونه صدای نامتعارف آسانسور را تشخیص دهیم؟
تشخیص صحیح نیاز به متخصص دارد، اما چند روش ساده برای کاربران وجود دارد:
1.گوشدادن به محل دقیق صدا
از بیرون کابین، کابین داخل، یا موتورخانه؟
2.بررسی زمان وقوع صدا
هنگام حرکت
هنگام توقف
هنگام باز و بسته شدن درب
هنگام استارت
3.شدت و نوع صدا
چیزی شبیه به تقتق؟ زوزه؟ جیغ؟ ضربه؟
4.تکرارشوندگی صدا
صدا همیشه شنیده میشود یا فقط در برخی طبقات؟
راهکارهای رفع صدای نامتعارف آسانسور
برای رفع صدای نامتعارف آسانسور ابتدا باید سرویسکار مجاز وضعیت فنی دستگاه را بررسی کند، زیرا تشخیص علت صدا نقش مهمی در انتخاب روش مناسب تعمیر دارد. یکی از اساسیترین راهکارها، انجام سرویس دورهای منظم است که بهطور ماهانه یا فصلی میتواند از بروز بسیاری از صداهای نامعمول جلوگیری کند.
همچنین روغنکاری استاندارد قطعات بهویژه ریلها، کفشکها و متعلقات مکانیکی اهمیت زیادی دارد. هرگونه زیادهروی یا کمکاری در روغنکاری میتواند به جای بهبود، مشکلات جدید ایجاد کند؛ بنابراین باید مطابق استانداردهای EN81 انجام شود. علاوه بر این، تنظیم دقیق ریلها، دربها و کفشکها یک اقدام ضروری است، زیرا ناهماهنگی و تنظیم نبودن این قطعات جزو اصلیترین دلایل ایجاد لرزش و صداهای غیرعادی در آسانسور محسوب میشود.
در کنار تنظیم و روانکاری، برخی مواقع ضروری است که قطعات فرسوده تعویض شوند. قطعاتی مانند رولربیرینگ، سیمبکسل، کفشک و چرخدندهها در اثر کارکرد طولانی دچار استهلاک میشوند و ادامه استفاده از آنها باعث افزایش صدا و حتی خطرات جدیتر میشود. از سوی دیگر، موتور و گیربکس نیز باید بررسی شوند؛ زیرا خرابی یاتاقانها یا کمبود روغن گیربکس از رایجترین دلایل ایجاد زوزه، سوت و ضربه در هنگام حرکت آسانسور است. در نهایت، تست ترمز و سیستم ایمنی کابین اهمیت ویژهای دارد، چراکه عملکرد نامنظم ترمز علاوه بر ایجاد صدا، میتواند برای کاربران خطرآفرین باشد. مجموع این اقدامات در کنار نظارت متخصص، بهترین شیوه برای رفع کامل صدای نامتعارف آسانسور است.
پیشگیری از بروز صدای نامتعارف آسانسور
پیشگیری از بروز صداهای غیر معمول آسانسور در گرو رعایت چند نکته مهم است که نقش اساسی در افزایش عمر تجهیزات و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه دارند. نخستین نکته، انتخاب یک شرکت معتبر برای نصب آسانسور است؛ زیرا اجرای استاندارد مراحل نصب، از همان ابتدا احتمال بروز لرزش، تقتق، ساییدگی و سایر صداهای نامعمول را به حداقل میرساند. همچنین استفاده از قطعات استاندارد و اصل اهمیت زیادی دارد. قطعات تقلبی یا بیکیفیت خیلی زود دچار فرسودگی میشوند و میتوانند باعث ایجاد انواع صداهای مزاحم مانند ضربه، ساییدگی و لرزش شوند.
علاوه بر این، نحوه استفاده کاربران نیز تأثیر مستقیمی بر سلامت آسانسور دارد. بهعنوان مثال، بیشبارگیری کابین به موتور، سیمبکسلها و سیستم تعلیق فشار زیادی وارد میکند و در نهایت باعث ایجاد صداهای غیرطبیعی میشود. همچنین ضربهزدن به دربها یا اتکا دادن اجسام سنگین به آنها میتواند به خرابی ریل، موتور درب و قطعات حرکتی منجر شده و منبع تولید صداهای آزاردهنده باشد. در کنار همه این موارد، انجام سرویس و نگهداری منظم یکی از بهترین و مؤثرترین روشها برای جلوگیری از بروز صدای نامتعارف آسانسور است؛ زیرا در سرویسهای دورهای، قطعات تنظیم، روانکاری یا تعویض میشوند و از ایجاد مشکلات بزرگتر جلوگیری میگردد.
